چاه ارت،ارتینگ

چاه ارت و ضرورت اجرای آن

چاه ارت که نام دیگر آن سیستم زمین می باشد:یکی از پایه های اساسی موثر بر کارکرد مناسب تجهیزات الکتریکی شناخته شده است و از فوائد آن می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

  1. بهبود و ارتقاء ایمنی افراد
  2. کاهش نویزهای محیطی
  3. قطعی ارتباط کمتر
  4. بهبود کارایی سیستم
  5. کاهش خطاهای سیستم و افزایش طول عمر مفید تجهیزات

نتیجه بررسی آمار قطعی سیستم های برقی ساختمانی،‌ مخابراتی، محیط های صنعتی، پالایشگاه ها و … کشور در سال های اخیر حاکی از آن است که بخش عظیمی از این قطعی ها و خسارت های وارده ناشی از عملکرد نامناسب چاه ارت آنها بوده است. از این رو طراحی دقیق با توجه به شرایط محیطی و جغرافیایی، اجرای صحیح و نگهداری اصولی و مداوم چاه ارت (سیستم زمین) با در نظر گرفتن نوع تجهیزات، لازم و حیاتی می باشد.

به منظور حفاظت از جان و مال و تجهیزات منصوبه، فراهم کردن شرایط صحیح کار سیستم های منصوبی و جلوگیری از صدمات ناشی از ولتاژهای ناخواسته،‌ ضروری است بدنه فلزی کلیه تجهیزات و تاسیسات مخابراتی (از جمله: مخازن سوخت، نرده های فلزی اطراف ایستگاه ها، اسکلت فلزی یا آرماتورهای اسکلت بتونی، دربها و پنجره های فلزی، لوله های آب و تاسیسات، موتورها و پمپ ها، بدنه ژنراتورها، تابلوهای برق AC و DC، فیدرها، دکل ها، برق گیرها، راکها، لدرها و اسکلت MDF، DDF و …) به سیستم ارت متصل گردند.

آموزش گام به گام اجرای چاه ارت

در این بخش از این مقاله مراحل اجرای چاه ارت را به صورت گام به گام مورد بررسی قرار می دهیم.

اجرای کامل سیستم ارت به 9 گام زیر تقسیم بندی می شود:

  1. بررسی کاربری سیستم ارت
  2. اندازه گیری مقاومت ویژه خاک
  3. انتخاب روش اجرای سیستم ارت
  4. تعیین محل احداث سیستم ارت
  5. حفاری زمین
  6. نصب الکترود زمین
  7. اجرای بکفیل و فراوری خاک
  8. اندازه گیری مقاومت سیستم زمین
  9. نصب دریچه بازدید

مرحله اول- بررسی کاربری سیستم ارت

همان گونه که پیشتر اشاره کردیم، چاه ارت به منظور جلوگیری از تاثیرات مخرب هادی ها با عایق معیوب مورد استفاده قرار می گیرد. بنابراین در تمامی محیط هایی که از هادی ها و جریان برق استفاده می شود، حفر چاه ارت و تجهیز آن ضروری است. در مرحله اول محیط مرود نظر جهت حفاظت مورد بررسی قرار می گیرد. با توجه به میزان حساسیت محل، وسعت محل، نوع خاک و امکان حفاری، تعداد و نوع چاه های ارت تعیین می گردد.

مرحله دوم- اندازه گیری مقاومت ویژه خاک

مقاومت ویژه خاک معیاری است که میزان مقاومت حجم معینی از خاک را در برابر عبور جریان الکتریکی نشان می دهد. واحد آن اهم متر و یا اهم سانتی متر است.

دو روش کلی برای محاسبه مقاومت ویژه خاک وجود دارد:

  • روش تک راد
  • روش چهار نقطه

روش تک راد

در این روش مانند شکل زیر یک میله راد در اعماق مختلفی (حداقل 5 و حداکثر 10 عمق) در زمین کوبیده شده و هر بار مقاومت آن توسط ارت سنج اندازه گیری می شود.

اندازه گیری مقاومت ویژه خاک به روش تک راد

msdco-اندازه-گیری-مقاومت-ویژه-خاک-به-روش-تک-راد

مقادیر بدست آمده در فرمول زیر جایگزین شده و به ازای هر عمق به طور جداگانه مقدار مقاومت ویژه متوسط محاسبه می گردد.

فرمول محاسباتی مقاومت ویژه خاک به روش تک راد

msdco-مقاومت-ویژه-خاک

این روش به دلیل نیاز به رادکوبی در اعماق زیاد چندان مورد استفاده قرار نمی گیرد.

روش چهار نقطه

در این روش، چهار عدد میل (دو میل بیرونی به عنوان میل های جریان و دو میل درونی به عنوان میل های ولتاژ) با فواصل یکسان و در امتداد یک خط راست در زمین قرار می گیرند. سپس یک جریان از دستگاه به خاک وارد می شود. این جریان بین میل های بیرونی عبور داده می شود و ولتاژ بین میل های درونی به کمک یک ولت متر اندازه گیری می شود. سپس به کمک فرمول زیر مقدار مقاومت ویژه خاک محاسبه می گردد.

R = V/I

لازم به ذکر است که دو سبک مختلف از این روش مورد استفاده قرار می گیرد:

  • روش ونر
  • روش اشلوم برگر – پالمر

توضیح دقیق و مفصل این روش ها از حوصله این بحث خارج می باشد. جهت کسب اطلاعات تکمیلی در این خصوص می توانید به منابع و استانداردهای مربوطه مراجعه نمایید.

مرحله سوم- انتخاب روش اجرای چاه ارت

در این روش متناسب با نتایج بدست آمده از مرحله اول، روش مناسب چهت اجرای چاه ارت انتخاب می گردد.در ذیل انواع روش ها آورده شده است.

انواع روش های اجرای چاه ارت

چاه های ارت به صورت کلی به دو روش کلی اجرا می شوند: عمقی و سطح

چاه ارت عمقی

در این روش چاهی به عمق زیاد حفر می گردد. عمق چاه باید به حدی باشد که رطوبت خاک پدیدار گردد.عمق چاه بستگی به مقاومت زمین دارد، معمولا  4 تا 8 متر است. برای حفر چاه در زمین هایی که مقاومت کمتری دارند عمق چاه کمتر و زمین های با مقاومت بالا مانند زمین های سنگلاخی عمق بالایی می طلبد. در کل برای حفر چاه ارت عمق 6 متر با قطر 80 سانت پیشنهاد می شود.

چاه ارت سطحی

این روش در شرایطی مورد استفاده قرار می گیرد که امکان حفر چاه عمیق وجود نداشته باشد.و ارتفاع زمین مانند شهرهای شمال و جنوب کشور کمتر از سطح دریا باشد. معمولا عمق 80 سانتی متر کافی است.

مرحله چهارم- تعیین محل احداث چاه ارت

در این مرحله با توجه به اطلاعات بدست آمده از مرحله اول و سایر عوامل تاثیر گذار، محل دقیق احداث چاه ارت بدست می آید. چندین نکته در انتخاب محل وجود دارد که ذر این بخش به برخی از مهم ترین آنها اشاره می کنیم:

  • الکترودهای سیستم زمین باید در محلی نصب شوند که چاه فاضلاب یا آب در حوزه ولتاژی آن قرار نگیرد.
  • بین الکترودها و تاسیسات مکانیکی و هرگونه اجزای فلزی مدفون شده در خاک باید فاصله مناسبی در نظر گرفت تا از تشکیل پیل الکتروشیمیایی جلوگیری شود. همچنین نوع فلز الکترود نیز در این امر موثر می باشد، بنابراین بایستی به درستی انتخاب گردد.

مرحله پنجم- حفر چاه ارت

پس از انتخاب محل دقیق چاه ارت در این مرحله حفاری آغاز می گردد. معمولا عمق حفاری به حدی است که رطوبت خاک پدیدار گردد.

مرحله ششم- نصب الکترودهای زمین

پیش از ادامه بحث اجازه دهید تا ببینیم اصلا الکترود زمین چیست و چه کاربردی در اجرای سیستم ارتینگ دارد؟ شاید بتوان گفت که الکترودهای زمین در واقع نقش اصلی را در به هدف رساندن چاه ارت ایفا می کنند. الکترودها میله های رسانایی هستند که در زمین قرار می گیرند و مسیر عبور جریان الکتریکی ناخواسته به زمین را برقرار می کنند. جنس الکترودها مفتول مسی و یا آهنی گالوانیزه می باشد.

در این مرحله الکترودها نصب می شوند. در خصوص انواع الکترودها و روش های نصب آنها در مقاله بعدی به طور مفصل صحبت خواهیم کرد.

مرحله هفتم- اجرای بکفیل (backfill) و فراوری خاک

در این مرحله چاه حفر شده با استفاده از مواد کاهنده مقاومت زمین مانند بنتونیت سوپر اکتیو کاهنده پر می شود.

مرحله هشتم- اندازه گیری مقاومت سیستم زمین

در این مرحله مقاومت سیستم زمین ایجاد شده با استفاده از دستگاه مخصوصی (ارت تستر) اندازه گیری می شود. این همان کاری است که در تست چاه ارت انجام می شود. معمولا چاه های ارت با مقاومت زیر دو اهم تحویل داده می شود. لازم به ذکر است کارشناس گروه مبتکران صنعت با مجوز رسمی از اداره کار و رفاه اجتماعی پس از تست چاه ارت و در صورت داشتن میزان مقاومت مورد نیاز، تاییدیه معتبر وزارت کار صادر می نماید.

مرحله نهم- نصب دریچه بازدید

نصب دریچه ارت در مرحله آخر و نهایی اجرای سیستم ارتینگ انجام می گیرد.

این دریچه که معمولا از جنس بتن می باشد، دریچه ای با استحکام بالا می باشد که سیم مسی ای که به الکترود جوش زده شده است را به شینه ارت داخل خودش متصل می کند.

نتیجه اینکه اگر بار اضافه ای از طریق هر یک از دستگاه های الکتریکی ایجاد شود از طریق سیم ارت ابتدا به دریچه و سپس به زمین انتقال می یابد و خطر برق گرفتگی را خنثی می کند.

جوش احتراقی (جوش کدولد، اگزوترمیک)

جوش احتراقی (اگزوترمیک) که در برخی منابع به جوش ارت نیز معروف شده است، نوعی جوشکاری می باشد که در سیستم ارت به کار گرفته می شود. در ویدوی زیر نمایی از نحوه اجرای این نوع جوش به تصویر کشیده شده است.

اجرای چاه ارت، تست چاه ارت و صدور تائیدیه

شرکت مبتکران صنعت مجری سیستم های چاه ارت، تامین لوازم چاه ارت، تست چاه ارت، اجرای چاه ارت و صدور تائیدیه معتبر از وزارت کار در سراسر کشور می باشد. تاکنون چندین پروژه را با موسسات و ادارات دولتی و خصوصی، پالایشگاه ها و مراکز صنعتی و تجاری به اتمام رسانیده است. جهت کسب اطلاعات بیشتر در خصوص تعدادی از پروژه های ما می توانید به بخش پروژه ها مراجعه نمائید.

 

جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد طراحی، اجرای چاه ارت و تست چاه ارت مورد نیاز خود با کارشناسان ما تماس حاصل فرمائید.

علل استفاده از چاه ارت یا سیستم ارت:

محفاظت از جان انسانها

محفاظت از تجهیزات

جلوگیری از تماس مستقیم جریان با انسان

حذف ولتاژهای اضافی

ممانعت از ولتاژهای ناخواسته و برخورد صاعقه

سیستم اتصال به زمین به بیان ساده تر همان چاه ارت می باشد. برای احداث سیستم اتصال به زمین نیاز به چاه ارت و سیم ارت و مواد کاهنده مقاومت زمین ( بنتونیت که به دو دسته بنتونیت اکتیو شده و بنتونیت معمولی)می باشد.

وظیفه اصلی سیستم ارت این است که جریان های الکتریکی که باعث صدمات خواهد شد را به زمین انتقال دهد.

در واقع شما تمامی دستگاه صنعتی و …  را به زمین متصل می کنید تا مجموعه آسیب نبیند.

برای اینکه نشتی جریان در سیستم باعث برق گرفتگی نشود باید چنین سیستم زمینی را پیاده کنیم.

حتما باید دقت کنید تا اتصال تمام تجهیزات به سیستم زمین یا چاه ارت انجام شود. حتما عملیات تست چاه ارت را بعد فرایند کار انجام دهید تا بعدا عواقب ناگواری نداشته باشد.

گواهی نامه تست چاه ارت باید هر ساله توسط کارشناسان ایمنی و بهداشت وزارت کار صادر گردد.

در حال ارسال
نظرات کاربر
4.38 (8 آرا)
در صورت تمایل، مطلب ما را در شبکه های اجتماعی خود به اشتراک بگذارید
2نظر
عسگری

دسامبر 25, 2018 @ 18:38

پاسخ

لطفا ویدیو های آموزشی بیشتری در این مورد بگذارید
ممنون

admin

دسامبر 27, 2018 @ 09:47

پاسخ

بله حتما

ترک نظر